Ponieważ socjaldemokrata Olaf Scholz zaakceptował wyborczą porażkę swojej partii, najprawdopodobniej nowym kanclerzem zostanie wybrany lider Unii Chrześcijańsko-Demokratycznej (CDU) Friedrich Merz.

Merz będzie musiał utworzyć rząd koalicyjny, co będzie wiązało się z trudnymi negocjacjami, ale można się spodziewać, że europejscy liderzy będą traktować go jako „kanclerza w oczekiwaniu”. Oto osiem rzeczy, które warto wiedzieć o człowieku, który ma objąć jedno z najważniejszych stanowisk politycznych w Europie.

1. Przesuwa swoją partię bardziej na prawo

Pierwszą rzeczą, którą musisz wiedzieć o Merzu, jest to, że on i była kanclerz Angela Merkel byli od dawna rywalami i partnerami sparingowymi . Na początku XXI wieku, po tym jak Merkel została liderką CDU, odsunęła Merza od roli lidera parlamentarnego partii, sama przejmując tę ​​rolę.

Merkel nigdy nie uczyniła Merza ministrem i rzeczywiście zdecydował się nie kandydować ponownie do parlamentu w 2009 r., ponieważ zaczął już koncentrować się na swoich różnych interesach w sektorze prywatnym (jako prawnik, ale także członek zarządu spółki). Merz krytycznie odniósł się do decyzji Merkel o przesunięciu CDU na środek i obawiał się, że otworzy to przestrzeń dla AfD.

Gdy w 2022 r. Merz objął stanowisko lidera partii, rozpoczął prace nad przebudową programu partii, nadając mu znacznie bardziej konserwatywny charakter.

2. Jest liberałem ekonomicznym

Merz ma zupełnie inny pogląd na gospodarkę niż Merkel, przynajmniej w ostatnich latach jej kanclerstwa. W 2003 r. argumentował za radykalnym uproszczeniem niemieckich przepisów podatkowych, tak aby zeznanie podatkowe można było obliczyć na odwrocie podkładki pod piwo.

Manifest jego partii na rok 2025 opowiadał się za deregulacją i obniżkami podatków, aby pobudzić powolny wzrost gospodarczy Niemiec. Część tego, argumentował Merz, powinna być finansowana poprzez stosowanie większej warunkowości wobec beneficjentów zasiłków, z całkowitym wstrzymaniem świadczeń dla beneficjentów, którzy odmówili podjęcia jakiejkolwiek formy pracy. W roku 2024 powiedział również, że zrobi „wszystko”, aby powstrzymać UE przed zaciąganiem wspólnego długu.

3. Jest konserwatystą społecznym

W młodości Merz był w katolickim ruchu młodzieżowym. Ma na swoim koncie głosowanie przeciwko aborcji i kilka niezręcznych komentarzy na temat homoseksualizmu ( mówiąc o Klausie Wowereicie, gejowskim burmistrzu Berlina: „Nie mam nic przeciwko, dopóki się do mnie nie zbliża”). W dziwnym komentarzu, kiedyś odniósł się do swojej żony i córek jako dowodu, że nie ma problemu z kobietami. W debacie telewizyjnej z Scholzem, Merz został zapytany o uznanie przez Donalda Trumpa tylko dwóch płci i zareagował : „Można zrozumieć jego stanowisko”.

W 2000 r. Merz mówił o niemieckiej Leitkultur (w luźnym znaczeniu „kulturze wiodącej”, w przeciwieństwie do „multikulturalizmu”) – terminie, który obecnie jest powszechnie używany w CDU Merza.

4. Jest transatlantykiem

W latach 2009– 2019 przewodniczył Atlantic Bridge, wybitnej niemieckiej organizacji poświęconej wzmacnianiu relacji między Niemcami a USA. Z natury jest politykiem transatlantyckim i niedawno wysłał odręcznie napisaną notatkę do Donalda Trumpa, gratulując mu wyboru, zauważając jego „silny mandat do przywództwa”. Jednak w oświadczeniu w noc wyborczą Merz zobowiązał się do „osiągnięcia niepodległości” od USA i przyznał, że Trump jest „w dużej mierze obojętny” na los Europy.

5. Jest proeuropejski

Z pewnymi zastrzeżeniami (na przykład dotyczącymi wspólnego długu i współpracy w kwestii uchodźców) Merz jest proeuropejski. Był członkiem Parlamentu Europejskiego w latach 1989–1994 i jasno dał do zrozumienia , że ​​bliższa współpraca europejska jest istotną częścią odpowiedzi Europy na Trumpa.

Poprawił również stosunki z przewodniczącą Komisji Europejskiej Ursulą von der Leyen (do której jako sojusznik Merkel i liberał z CDU nie czuł instynktownego pociągu) i widzi potencjał we współpracy z nią, a także z Manfredem Weberem, politykiem CSU i liderem centroprawicowej frakcji posłów do Parlamentu Europejskiego.

Merz obiecał również odwiedzić Warszawę i Paryż, aby odbudować stosunki po trudnym okresie rządów Scholza.

6. Jego kontakty ze skrajną prawicą budzą kontrowersje

Merz był konsekwentnie niespójny, jeśli chodzi o relacje z AfD. W 2023 r. rozmyślał o możliwości współpracy na szczeblu lokalnym, zauważając, że „jesteśmy zobowiązani do uznania demokratycznych wyborów”, zanim się wycofał.

W listopadzie 2024 r. Merz powiedział, że on i jego partia nie podejmą próby uchwalenia ustawodawstwa w parlamencie krajowym, jeśli oznaczałoby to poleganie na głosach AfD. Ale zszokował naród w styczniu 2025 r., kiedy zrobił dokładnie to – forsując radykalny plan imigracyjny ze wsparciem AfD.

Ta zmiana poglądów ściągnęła na niego krytykę ze strony jego rywalki, Merkel – choć raczej nie zaniepokoiło go to zbytnio.

7. Będzie ograniczony przez politykę koalicyjną

Merz będzie musiał zawrzeć umowę z wieloma innymi partiami, aby rządzić. To utrudni realizację jego sztandarowego programu obniżek podatkowych, ponieważ cięcia wydatków socjalnych lub klimatycznych byłyby przekleństwem dla wszystkich potencjalnych partnerów koalicyjnych.

Inne partie w Niemczech chcą, aby Merz rozważył na nowo „hamulec zadłużenia” Niemiec – zasady konstytucyjne, które ograniczają zadłużanie się rządu. Będzie pod jeszcze większą presją, aby to zrobić, biorąc pod uwagę szeroki konsensus co do potrzeby zwiększenia wydatków na obronę.

Być może potrzebny będzie konserwatywny jastrząb fiskalny, który zbierze wymaganą większość dwóch trzecich w obu izbach parlamentu, aby wprowadzić zmiany.

8. Chciałby odwiedzić… Tybet?

Na koniec, wśród raczej skąpych informacji z popularnych doniesień na temat zainteresowań Merza, w wywiadzie przeprowadzonym latem ubiegłego roku dowiedzieliśmy się, że lubi on nowoczesną muzykę klasyczną i Beethovena, a także, że chciałby kiedyś odwiedzić Tybet.

Ale święta będą w tej chwili daleko od jego priorytetów. W Europie istnieje silne pragnienie, aby Niemcy ponownie odegrały bardziej aktywną rolę lidera. W czasie, gdy Trump głośno wycofuje się z podkreślania bezpieczeństwa europejskiego i wspierania Ukrainy, Merz jest w pełni świadomy otwierającej się pustki i jest zdeterminowany, aby Niemcy wraz ze swoimi europejskimi sojusznikami (w tym nawet Wielką Brytanią) stanęły na wysokości zadania.