Gdyby ewolucja potoczyła się tylko odrobinę inaczej, zamiast stać w korku do pracy, siedziałbyś teraz na gałęzi drzewa w tropikalnym lesie, iskając plecy swojego szefa i rzucając figami w natrętnych sąsiadów.

Szympansy to nasi najbliżsi biologiczni kuzyni. Dzielimy z nimi aż 98% DNA. Te brakujące dwa procent to prawdopodobnie zdolność do płacenia podatków, miłość do seriali kryminalnych i… drastyczna utrata owłosienia. Choć czasem, patrząc na zachowania niektórych ludzi w piątkowe wieczory, można odnieść wrażenie, że te dwa procent to mocno zawyżona statystyka.

Jak naprawdę wygląda codzienne życie tych genialnych, złośliwych i niesamowicie sprytnych naczelnych? Oto krótki przewodnik po świecie, w którym etykieta nie istnieje, a siła argumentu dosłownie zależy od siły bicepsa.

1. Dieta cud: liście, owoce i… termitowy kebab

Szympansy nie znają pojęcia „niejadek”. Ich menu to głównie owoce, ale kiedy przychodzi ochota na coś konkretniejszego, wykazują się inteligencją, która zawstydziłaby niejednego fana survivalu.

Wyobraź sobie, że chcesz zjeść termity. Co robisz? Szympans nie bawi się w rozkopywanie twardego jak beton kopca gołymi rękami. Znajduje idealny patyk, obgryza go z listków, ślini (dla lepszej przyczepności), wsuwa do nory termitów, a potem oblizuje go jak lizaka. Tak, szympansy wynalazły sztućce na długo przed nami. Potrafią też używać płaskich kamieni jako kowadła, a twardych gałęzi jako młotka, by rozłupywać orzechy.

Co więcej, są świetnymi farmaceutami. Kiedy boli je brzuch, potrafią wyszukać i zjeść konkretne liście roślin o działaniu przeciwpasożytniczym, których na co dzień unikają, bo są gorzkie.

2. Polityka na najwyższym szczeblu (dosłownie)

Myślisz, że intrygi w „Grze o Tron” były skomplikowane? W stadzie szympansów trwa nieustanna walka o władzę, przy której kampanie wyborcze ludzi to niewinna zabawa w piaskownicy.

Samiec alfa nie rządzi wiecznie i rzadko utrzymuje się na szczycie tylko dzięki brutalnej sile. Kluczem do sukcesu jest dyplomacja, czyli… koalicje i łapówkarstwo. Pretendent do tronu spędza długie godziny na iskaniu innych członków stada, dzieleniu się jedzeniem i zabawianiu dzieci wpływowych samic. Jeśli zdobędzie poparcie „elektoratu”, może obalić dotychczasowego lidera.

Kiedy jednak dochodzi do kłótni, szympansy potrafią urządzić spektakularną awanturę. Krzyki, bicie w pnie drzew, rzucanie gałęziami i demonstracyjne napinanie mięśni to standardowa procedura negocjacyjna. Na szczęście po wszystkim zazwyczaj następuje wielkie godzenie – przytulanie, całowanie i wspólne iskanie.

3. SPA w wersji leśnej

Skoro o iskaniu mowa – dla szympansa to coś znacznie więcej niż higiena. To ichniejszy Facebook, masaż relaksacyjny i psychoterapia w jednym.

Przeczesywanie futra w poszukiwaniu pasożytów i brudu redukuje poziom stresu (co naukowcy potwierdzili, badając poziom kortyzolu u małp). To także waluta. „Ja wydubię ci kleszcza z ucha dzisiaj, ty obronisz mnie przed agresywnym sąsiadem jutro”. Prosty i niezwykle skuteczny system budowania relacji społecznych.

4. Inteligencja, która czasem przeraża

Szympanse potrafią planować przyszłość. Naukowcy zaobserwowali samca w zoo, który rano zbierał i chował kamienie w bezpiecznych miejscach tylko po to, by po południu mieć czym rzucać w gapiących się na niego turystów. To się nazywa strategiczne myślenie (choć ukierunkowane na dość specyficzny cel).

W testach pamięci roboczej młode szympansy potrafią bez problemu pokonać ludzi. Na ekranie komputera na ułamek sekundy pojawiają się cyfry od 1 do 9, które natychmiast zostają zasłonięte białymi kwadratami. Szympans potrafi bezbłędnie wskazać je po kolei w ułamku sekundy. Ludzkie mózgi zazwyczaj kapitulują już przy piątej cyfrze.

Ku przestrodze

Szympansy są urocze, dopóki ogląda się je na ekranie. W rzeczywistości dorosły osobnik ma siłę kilku dorosłych mężczyzn, potężne kły i humor bywającego w barach awanturnika. Dlatego zamiast zapraszać szympansa na herbatę, lepiej podziwiać jego geniusz z bezpiecznej odległości.

Następnym razem, gdy poczujesz stres w pracy, pomyśl o naszych kuzynach z dżungli. Może zamiast pisać kolejnego maila, warto po prostu głośno krzyknąć, rzucić w kogoś papierowym kubkiem i zjeść banana?

Która z szympansich cech – spryt w zdobywaniu jedzenia czy ich skomplikowana polityka – najbardziej Cię zaskoczyła?