Céline Dion, ambasadorka nowej piosenki quebeckiej od swoich początków w latach 80., uosabia zarówno część współczesnego dziedzictwa piosenkarki i autorki tekstów, jak i uniwersalizację frankofonii. Pod patronatem swojego menedżera, a później męża René Angélila, ta, którą potocznie nazywamy „Céline”, stała się promotorką Quebecu na całym świecie .
Z romantyczną aurą podsycaną przez swój repertuar, dziewczynka urodzona w Charlemagne, niedaleko Montrealu stała się międzynarodową ikoną, a nawet czymś więcej: uosabia mit ożywiony, wskrzeszony na Wieży Eiffla podczas ceremonii otwarcia Igrzysk Olimpijskich w Paryżu w 2024 roku. Przyjrzyjmy się bliżej niektórym elementom, które doprowadziły ją do tego statusu.
Paleta głosowa
Poznaliśmy ją na początku lat 80. gdy będąc we Francji wystąpiła w programie Michela Druckera i wywarła kolosalne wrażenie ze względu na kontrast między „niezdarną, źle ubraną” nastolatką a dojrzałością jej skali głosu, a także szczególną barwą głosu, wskazującą na pewien manieryzm przypominający klasyczne dziś figury francuskiej piosenki Mireille Mathieu i Piaf).
Ponad dziesięć lat później, wydanie w 1995 roku albumu „D’eux” , skomponowanego przez Jeana-Jacques’a Goldmana, początkowo ugruntowało sukces artystki w krajach francuskojęzycznych. Przede wszystkim jednak kompozytor pozwolił jej udoskonalić sztukę wokalną: zalecił jej „desing ”, a Céline Dion zwróciła się ku bardziej intymnej interpretacji .
Na tym albumie artystka wykorzystuje swoją skalę głosu w różnych stylach (blues w „Le Ballet”, gospel w „Prière païenne” i oczywiście ballady „Pour que tu m’aimes encore” i „Je sais pas”). Ukazuje to, co kiedyś było ulubionym utworem „pieśni z lewego brzegu” – kunsztowny styl tekstów – nie zaniedbując jednocześnie orkiestrowych walorów popularnej piosenki.
Najlepiej sprzedający się album francuskojęzyczny wszech czasów
Jak zauważa historyk Ivan Jablonka w swojej książce o Jean-Jacques’ie Goldmanie , ten ostatni stworzył „playlistę naszego życia ”, ale także zwierciadło życia artystów, dla których pisał. Jest to szczególnie uderzające w przypadku albumu, który skomponował dla Céline Dion.
D’Eux rzeczywiście przyczynia się do wzbogacenia historiografii piosenkarki: tytuł albumu nawiązuje do współpracy artystycznej z Goldmanem, ale jednocześnie łatwo nawiązuje do romantycznej relacji René Angélila z jego muzą (ich wystawny ślub odbył się 17 grudnia 1994 roku w bazylice Notre-Dame w Montrealu, w samym środku powstawania albumu). Kolejnym nawiązaniem do życia Céline Dion jest tytułowy utwór „Vole”, który wieńczy album i jest hołdem dla jej siostrzenicy, zmarłej na mukowiscydozę.
Oprócz ogromnego sukcesu tego albumu (sprzedano ponad 10 milionów egzemplarzy, co czyni go najlepiej sprzedającym się francuskojęzycznym albumem w historii), inni wykonawcy z Quebecu zyskują coraz większą popularność.
Tak więc wersja komedii muzycznej Starmania, wystawiona przez montrealczyka Lewisa Fureya pod dyrekcją Luca Plamondona (Michel Berger zmarł w 1992 r.), która nieprzerwanie gości na najważniejszych scenach Francji od 1993 r., a szczególnie Notre-Dame de Paris w 1999 r. (w wykonaniu duetu Richarda Cocciante i Luca Plamondona), podkreśla zarówno wschodzące gwiazdy (Isabelle Boulay, Garou…), jak i uznane (Daniel Lavoie) z La Belle Province, daleko po Félixie Leclercu , Robercie Charlebois czy Diane Dufresne .
Muzykolog Catherine Rudent pokazuje również , w jaki sposób media zbudowały całą kampanię marketingową wokół „great Quebec Voices” , wytwórni obejmującej różne rzeczywistości muzyczne.
Jak zauważa Frédéric Demers w Céline Dion i tożsamość Quebecu , piosenkarka uosabia ambiwalencję współczesnej tożsamości Quebecu, a mianowicie wielkie pragnienie otwartości na innych przeplatające się z wolą zachowania francuskojęzycznego dziedzictwa kulturowego.
Céline Dion stała się jego najbardziej rozpoznawalną ambasadorką: ożywiła repertuar francuskojęzycznej pieśni operowej, wzbogacając ją o akcenty wokalne odziedziczone po anglosaskiej duszy. W ten sposób zbudowała most między dwoma stronami Atlantyku.
„Pokorny, który powstał”
Kultowy status artystki zawdzięcza właśnie sposobowi, w jaki René Angélil ukształtował 13-letnią dziewczynkę w gwiazdę, a następnie diwę. Od jej fizycznej transformacji po inscenizację jej życia jako kobiety, nieustannie udoskonalał wizerunek Céline Dion.
Para, nierozłączna zarówno w życiu prywatnym, jak i zawodowym, zbudowała całą karierę, łącząc – do tego stopnia, że granice się zatarły – życie artystki, sceniczną osobowość Dion i głos mówiący „ja” w piosenkach (co specjalista od francuskiej piosenki Stéphane Hirschi opracował teoretycznie), utrwalając hagiografię piosenkarki z albumów i koncertów, z reportaży po programy telewizyjne i filmy.
Ten wzrost można porównać do archetypowej biblijnej postaci „pokornego, który powstał”, pozwalając społeczeństwu wczuć się w gwiazdę, postrzeganą jako bliską.
Jako uwielbiany wzór do naśladowania, budzi poczucie identyfikacji poprzez swoje skromne pochodzenie, zapraszając wszystkich do zadania sobie pytania: „Dlaczego nie ja?”, jak analizował to Edgar Morin już w 1957 roku w swojej książce Les Stars .
Każdy album kreuje iluzję artystycznej postaci wiernej sobie („On ne change pas” w płycie D’eux ), która dzieli ze swoimi fanami wzloty i upadki życia („Mon ami m’a quittée”, „D’Amour ou d’amitié” w płycie Les Chemins de ma maison , 1983) i wyróżnia się niezwykłym wyczuciem gry.
Logika promocyjna
Gwiazda gra również fikcyjną wersję samej siebie. Film dokumentalny „*I Am: Celine Dion*” , wydany tuż przed Igrzyskami Olimpijskimi w 2024 roku, jest częścią strategii promocyjnej. W filmie artystka wydaje się chora i niepewna powrotu do występów
– opowiadając o swojej walce z zespołem sztywności ciała (SPS). Następnie wraca na scenę na ceremonię otwarcia 26 lipca 2024 roku, zaaranżowaną przez Thomasa Jolly’ego, ucieleśniając ideę zmartwychwstania artystki.
Ubrana na biało, w sukni od Diora przedstawia własną interpretację „Hymne à l’amour” , spełnia swoje marzenie o śpiewaniu pod Wieżą Eiffla w ulewnym deszczu. Mit Dion graniczy teraz z mistycyzmem: niecałe dwa lata później, wiosną 2026 roku, ogłoszeniu jej paryskich koncertów towarzyszy medialna ewangelizacja, a dobra nowina jest prezentowana we fragmentach jej piosenek na ulicach Paryża . Céline powraca…
Bardzo „pełna duszy” reinterpretacja piosenek z francuskich musicali
Choć liczne albumy w języku angielskim pozwoliły jej na większą amerykanizację – albumy Falling into You z 1996 r. i Let’s Talk About Love z 1997 r., na którym znalazł się utwór „My Heart Will Go On” (ścieżka dźwiękowa z Titanica , najchętniej oglądanego filmu w historii Francji), zostały nagrane jak większość angielskich albumów w Stanach Zjednoczonych – Céline Dion pozwoliła również francuskiemu spektaklowi muzycznemu zwrócić się bardziej w stronę sceny anglosaskiej, utrwalając w ślad za piosenką z Quebecu narodowy wymiar frankofonii.
Chociaż nigdy nie śpiewała w zespole Starmania , to jednak w 1992 roku wykonała jeden z jej utworów po angielsku na albumie Tycoon. Utwór „Ziggy” („Un garçon pas comme les autres” po francusku) przyczynił się do uniwersalizacji utworu. Rok wcześniej słynny utwór „Blues du businessman” znalazł się na albumie „Dion chante Plamondon” . Ta promocja flagowych utworów z najsłynniejszej francuskojęzycznej opery rockowej niewątpliwie przyczyniła się do jego popularności.
Nic więc dziwnego, że poproszono ją o interpretację na język angielski singli z dwóch francuskich musicali, które zapoczątkowały początek XXI wieku: „Vivre” z Notre-Dame de Paris stało się „Live (For The One I Love)”, a „L’envie d’aimer” z Les Dix Commandements stało się „The Greatest Reward” .
Oba utwory zostały zrearanżowane, aby ukazać pełen wachlarz jej możliwości wokalnych i stworzyć prawdziwie spektakularne występy, odpowiednie zarówno do telewizji, jak i na scenę. Wspaniałość aranżacji orkiestrowych, wykorzystanie beltingu (wysokiego głosu piersiowego), melizmatów lub przebiegów wokalnych (szybkich przejść między kilkoma nutami na tej samej sylabie) oraz łamliwe głosy – wszystko to świadczy o głębokiej, pełnej duszy reinterpretacji tych musicalowych piosenek teatralnych.
Koncerty rezydencyjne
Album A New Day Has Come (2002) stanowi punkt zwrotny w jego karierze scenicznej. Wystawiony w Colosseum w Caesars Palace w Las Vegas (Nevada), artysta odnawia model koncertów rezydencyjnych : w przypadku braku tras koncertowych, od 12 września, koncerty odbywają się w Plenitude Arena ( dawniej Paris La Défense Arena, przyp. red .), w tej samej infrastrukturze i przez określony czas.
Od Stade de France po Koloseum w Caesars Palace w Las Vegas, w spektaklach choreograficznych opracowanych z niezwykłą precyzją, Céline Dion błyszczy w niezwykle stylowej scenerii, stając się centralnym elementem spektakularnego dramatu przesiąkniętego opowieścią.
